DOZÓR ELEKTRONICZNY – KTO MOŻE SKORZYSTAĆ? JAKIE SĄ WARUNKI? JAK WYGLĄDA? ILE KOSZTUJE?

Odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego

Aby poradzić sobie z problemem niewydolności polskiego systemu penitencjarnego, zdecydowano się na wdrożenie systemu dozoru elektronicznego odbywania kary pozbawienia wolności. Choć rozwiązanie to ma tyleż samo zwolenników co przeciwników, po latach jej funkcjonowania należy ocenić je pozytywnie. Kto w ogóle może odbywać karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (SDE)? Jak wygląda odbywanie kary w SDE? Kto orzeka o możliwości odbywania kary w SDE? Czy system dozoru elektronicznego się sprawdza? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziecie Państwo w niniejszym wpisie.

System dozoru elektronicznego – czym jest?

Kwestie związane z systemem dozoru elektronicznego reguluje kodeks karny wykonawczy. W art. 43b § 1 wskazuje, że dozorem elektronicznym jest kontrola zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych. SDE może kontrolować przebywanie przez skazanego w określonych dniach tygodnia i godzinach we wskazanym przez sąd miejscu (dozór stacjonarny). Możliwe jest też bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie skazany przebywa (dozór mobilny). Możliwe jest także sprawdzenie zachowywanie przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby wskazanej przez sąd (dozór zbliżeniowy). Pierwszy rodzaj dozoru stosuje się do odbywania kary pozbawienia wolności. Dozór mobilny i zbliżeniowy służy odbywaniu środków zabezpieczających (elektroniczna kontrola miejsca pobytu) i środków karnych. Takim środkiem karnym może być np. zakaz zbliżania się do określonych osób.

Odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego jest niebywale korzystne dla skazanego. Mówiąc kolokwialnie może odbywać karę w zaciszu własnego domu, wśród znajomych i rodziny. Dzięki temu rozwiązaniu, skazany nie zetknie się ze światem zakładu karnego. Tym samym pozwoli to na uniknięcie jego potencjalnej demoralizacji w zakładzie karnym. Skazany unika także w ten sposób readaptacji po powrocie z zakładu karnego.

System dozoru elektronicznego – dla kogo?

Zgodnie z kodeksem wykonawczym, skazanemu można udzielić zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku i 6 miesięcy, a nie zachodzą warunki przewidziane w art. 64 § 2 Kodeksu karnego (wyłączenie SDE wobec multirecydywistów);
jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary;
skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;
osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę, o której mowa w art. 43h § 3;
odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne, o których mowa w art. 43h § 1.

Zwrócić należy uwagę, że w punkcie 1) określono, że chodzi o karę orzeczoną, a nie karę pozostałą do odbycia. Z systemu dozoru elektronicznego w obecnym staniem prawnym nie skorzysta więc osoba skazana na 1 rok i 7 miesięcy pozbawienia wolności, nawet jeżeli Sąd zaliczył jej na poczet odbywania kary okres stosowania wobec niej tymczasowego aresztowania. Dodatkowym warunkiem jest uzyskanie zgody osób zamieszkujących wspólnie ze skazanym na odbywanie kary w SDE pod określonym adresem. Jest to warunek formalny i konieczny, aby w ogóle wszcząć procedurę w kierunku SDE.

Kodeks zezwala na udzielenie zezwolenia na odbywanie kary w SDE skazanemu, który już odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, jednakże ciągle aktualny pozostaje tutaj warunek z punktu 1.

Złożenie wniosku o wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego nie wymaga uiszczenia opłaty.

Dozór elektroniczny – wnioskodawca oraz sąd

Postanowienie w przedmiocie zgody na odbywanie kary w SDE wydaje właściwy sąd penitencjarny, w okręgu którego skazany przebywa, zaś za wykonanie postanowienia odpowiada sąd penitencjarny, w okręgu którego kara ma zostać wykonana. Sądem penitencjarnym jest natomiast zawsze Sąd Okręgowy. Na postanowienie sądu w przedmiocie SDE służy zażalenie do sądu odwoławczego.

Z wnioskiem o zezwolenie na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego mogą wystąpić: sam skazany, obrońca skazanego, prokurator, prokurator, kurator sądowy oraz ewentualnie dyrektor zakładu karnego, w którym skazany przebywa. Co jasne, najczęściej wnioski takie są składane przez samych skazanych lub ich obrońców.

Podsumowanie

Dozór elektroniczny jako instrument przeznaczony dla skazanych za stosunkowo lekkie przestępstwa jest dobrym rozwiązaniem, które stanowi pewną dolegliwość (ograniczenie przemieszczania się), ale jednocześnie zezwala na resocjalizację w warunkach wolnościowych nie pozwalając skazanemu zetknąć się z tak zwanymi subkulturami więziennymi. Złagodzone niedawno warunki jego stosowania (rozciągnięcie możliwości odbywania kary w SDE przez skazanych na kary powyżej 1 roku pozbawienia wolności) zachęcają do korzystania z tej instytucji. Proszę pamiętać, że wniosek powinien być należycie uargumentowany, a także nie zawierać błędów formalnych.

TUTAJ możecie Państwo zapoznać się z innym artykułem o tematyce karnej.