Sankcja darmowego kredytu (SDK) jest narzędziem ochrony konsumenta, które stanowi implementację do polskiej porządku prawnego dyrektywy 2008/48/WE. Została ona uregulowana w art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Jej zadaniem jest pozbawienie kredytodawcy zysku z tytuły kredytu konsumenckiego, w sytuacji, gdy naruszył on swoje obowiązki dotyczące treści umowy oraz limitów kosztów kredytu. Sankcja, jak zresztą sama nazwa sugeruje, ma więc charakter represyjny względem kredytodawcy. W dużym skrócie sankcja darmowego kredytu ma za zadanie odstraszać kredytodawców od stosowania nadmiernych kosztów kredytowania oraz jednocześnie zmuszać ich do stosowania uczciwych i przejrzystych warunków kredytów. Jak wygląda sankcja darmowego kredytu w praktyce? Na to pytanie postaram się odpowiedzieć w ramach wpisu.
Sankcja darmowego kredytu – do jakich umów może mieć zastosowanie?
Ustawa o kredycie konsumenckim z 12 maja 2011 r. wskazuje, że jej zapisy, za zatem także zapis o sankcji darmowego kredytu, stosuje się do umów o kredyt konsumencki. Kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy jest natomiast umowa o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Kredytem konsumenckim są w szczególności: umowy pożyczki, umowy kredytu bankowego, czy umowy o kredyt odnawialny. Ustawa nie uznaje natomiast za umowę kredytu konsumenckiego umowy odwróconego kredytu hipotecznego, a także umów leasingu jeżeli umowa nie przewiduje obowiązku nabycia przedmiotu umowy przez konsumenta.
Sankcja darmowego kredytu – za co?
W jakiej sytuacji sankcja darmowego kredytu będzie miała zastosowanie? Stanie się tak w przypadku naruszenia przez kredytodawcę przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Chodzi tu w szczególności naruszenia przepisów prawa co do formy zawieranej umowy, a także, co będzie sytuacją częstszą, naruszenia wybranych obowiązków informacyjnych. W grę wchodzić będzie niewykonanie obowiązku informacyjnego w ogóle albo jego niewłaściwie wykonania przez kredytodawcę. Sankcja darmowego kredytu dotknie np. kredytodawcę, który zaniechał poinformowania o całkowitej kwocie kredytu, czy błędnie wskazał rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. Sankcja ta będzie miała zastosowanie także w sytuacji zawarcia umowy kredytu konsumenckiego w formie niespełniającej wymogów formy pisemnej.
Sankcja darmowego kredytu – skutki?
Skutkiem wdrożenia sankcji darmowego kredytu w wypadku dopuszczenia się przez Kredytodawcę naruszeń ustawy jest powstanie po stronie konsumenta możliwości zwrotu kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Tym samym, konsument ma możliwość spłaty „gołej” kwoty kredytu bez pozostałych kosztów stanowiących zwyczajowo zarobek udzielającego kredytu. W orzecznictwie sądów wskazuje się, że „Sankcja kredytu darmowego sprowadza się do pozbawienia kredytodawcy przychodów z tytułu określonego kredytu konsumenckiego, czyli utraty zarobku planowanego w ramach danej transakcji. Obejmuje zasadniczo wszystkie przychody kredytodawcy związane z kredytem konsumenckim, niezależnie od ich nazwy: odsetki, opłaty, prowizje, składki, koszty itp. Sankcja kredytu darmowego obejmuje także odsetki i inne koszty, które są pobierane w ciężar kapitału kredytu.” (zobacz: Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 20 maja 2021 r, sygn. akt III Ca 339/20). Ważne jest także to, że przyjmuje się, iż dla zastosowania sankcji kredytu darmowego nie ma znaczenia zakres lub istotność naruszenia ani jego wpływ na interesy konsumenta (zobacz: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku I Wydział Cywilny z dnia 8 października 2021 r., sygn. akt I ACa 59/21).
Jak wykorzystać SDK?
Warunkiem formalnym zastosowania sankcji darmowego kredytu jest złożenie przez konsumenta kredytodawcy stosownego oświadczenia z powołaniem się na tę sankcję. Podkreślić należy jednak, że uprawnienie do zastosowania sankcji darmowego kredytu wygada z upływem roku od dnia wykonania umowy kredytu konsumenckiego. Uprawnienie to nie jest więc wieczne i w celu jego zastosowania należy działać szybko. Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji darmowego kredytu winno zawierać w szczególności:
- Dokładnie określenie Umowy kredytu konsumenckiego,
- Wskazanie stron Umowy kredytu konsumenckiego,
- Wskazanie do jakich naruszeń ustawy doszło,
- Oświadczenie o skorzystaniu z uprawnienia w postaci sankcji kredytu darmowego,
- Podpis kredytobiorcy.
Podsumowanie – Kancelaria frankowa Kraków
Sankcja kredytu darmowego ma charakter ochronny dla konsumentów oraz dyscyplinujący i represyjny dla kredytobiorców. Pamiętając o jej ograniczeniach można skutecznie zakwestionować wysokość roszczenia kredytodawcy wobec konsumenta, co znacznie polepszy jego sytuację. Częstym przypadkiem jest próba skorzystania z sankcji kredytu darmowego w postępowaniu sądowym o zwrot kwoty udzielonej pożyczki. W celu skutecznego skorzystania z tej ochrony warto skorzystać z usług adwokata, który pomoże w całej sprawie: od analizy umowy, przez złożenie oświadczenia, aż po pomoc przed sądem.