W kwestii możliwości i warunków zastosowania wobec skazanego systemu dozoru elektronicznego pisaliśmy już wcześniej TUTAJ. Niemniej jednak, z uwagi na nowelizację przepisów kodeksu karnego wykonawczego, jaka miała miejsce w 2022 i 2023 r., wiele osób dalej postrzega SDE przez pryzmat nieaktualnych już przepisów (aktualna ich wersja do pobrania dostępna jest TUTAJ). W ramach niniejszego wpisu postaram się przybliżyć zmiany w systemie dozoru elektronicznego, jakie nastąpiły na mocy powołanych wyżej nowelizacji oraz konsekwencje, jakie niosą ze sobą te zmiany.

Zmiany w systemie dozoru elektronicznego – rozszerzenie stosowania

Obecnie skazanych, którzy mogą ubiegać się o SDE można podzielić na dwie grupy. Pierwsza to grupa, która została skazana na karę pozbawienia wolności w wymiarze nie wyższym niż 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Druga grupa to sprawcy skazani na karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata, ale którym do odbycia kary w zakładzie karnym pozostało maksymalnie 6 miesięcy. Nowością jest zatem możliwość ubiegania się o SDE przez osoby osadzone, odbywające karę do 3 lat pozbawienia wolności, o ile do końca jej wykonania pozostało nie więcej niż 6 miesięcy. W tym wypadku dodatkowym warunkiem jest to, aby skazanie na odbywaną karę nie nastąpiło w warunkach tzw. recydywy. Jako, że wniosek dotyczy osoby, której do końca odbywania kary pozostało mniej niż 6 miesięcy, warto pomyśleć o złożeniu takiego wniosku z odpowiednim wyprzedzeniem. Czas rozpoznania wniosku o SDE w dużym miejsce wojewódzkim (np. w Krakowie) to nie mniej niż 2 miesiące.

Zmiany w systemie dozoru elektronicznego – dodatkowy niesądowy organ orzekający

Obecnie, oprócz sądu, wykonanie kary w systemie dozoru elektronicznego może nastąpić także na mocy decyzji komisji penitencjarnej. Odmiennością w tym wypadku jest nie tylko rodzaj organu, ale także warunki udzielenia zezwolenia na SDE. Z możliwości odbywania kary w SDE może skorzystać skazany wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 4 miesięcy (tu również wyłączona jest tzw. recydywa), który już rozpoczął odbywanie kary w zakładzie karnym. Dodatkowo za udzieleniem zezwolenia musi przemawiać dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Pozostałe przesłanki o charakterze technicznym pozostają bez zmian.

Komisja penitencjarna jest swojego rodzaju nowum w zakresie stosowania idei odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego. Jest to organ, który powoływany przez dyrektora zakładu karnego na jego terenie. W „starym” porządku prawnym do obowiązków komisji penitencjarnej należało skierowanie skazanego do właściwego zakładu karnego, sporządzanie i wyrażanie opinii, ocena przebiegu resocjalizacji skazanego, zaś obecnie również udzielanie zezwolenia na odbywanie przez skazanego kary w SDE. Należy mieć jednak na uwadze, że komisja nie zawsze będzie organem właściwym do udzielania przedmiotowego zezwolenia, gdyż aby przysługiwało jej to uprawnienie spełnione muszą być przesłanki orzekania, które wskazano powyżej. Od decyzji komisji penitencjarnej przysługuje skarga do sądu penitencjarnego.

Zmiany w systemie dozoru elektronicznego – sprzeciw prokuratora

Zgodnie z art. 43lj § 1a jeżeli prokurator oświadczy, najpóźniej na posiedzeniu po ogłoszeniu postanowienia o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, że sprzeciwia się udzieleniu zezwolenia, postanowienie w tym przedmiocie staje się wykonalne dopiero z chwilą uprawomocnienia. Jest to zmiana „in minus” względem poprzedniego stanu prawnego, kiedy postanowienie wydane przez sąd było wykonalne niezależnie od stanowiska prokuratora. W obecnym stanie prawnym, jeżeli prokurator sprzeciwia się udzieleniu zezwolenia na SDE, na rozpoczęcie wykonania kary w tym systemie należy czekać do prawomocności postanowienia sądu.

System dozoru elektronicznego Kraków – adwokat Tomasz Krasoń Kancelaria Adwokacka w Krakowie prawo karne

Podsumowując, wdrożone zmiany należy ocenić w przeważającej części pozytywnie. Szczególnie korzystne dla skazanych jest umożliwienie im odbywania kary w SDE pod koniec odbywanej przez nich kary. Pozwala to z jednej strony na bardziej płynne wdrożenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności do życia na wolności, a z drugiej strony daje sądowi możliwość kontrolowania zachowań skazanego w warunkach wolnościowych. Dozór elektroniczny jako instrument przeznaczony dla skazanych za stosunkowo lekkie przestępstwa jest dobrym rozwiązaniem, które stanowi pewną dolegliwość (ograniczenie przemieszczania się), ale jednocześnie zezwala na resocjalizację w warunkach wolnościowych nie pozwalając skazanemu zetknąć się z tak zwanymi subkulturami więziennymi. Złagodzone niedawno warunki jego stosowania zachęcają do korzystania z tej instytucji. Proszę pamiętać, że wniosek powinien być należycie uargumentowany, poparty dokumentami, a także nie zawierać błędów formalnych. Sprawnie napisany wniosek może także pomóc we wstrzymaniu wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.