W ostatnim czasie linia orzecznicza sądów powszechnych nabudowana wokół tzw. spraw frankowych znacznie się ustabilizowała. Pomocna w tym zakresie okazała się sprawa Dziubak vs Raiffeisen, która odbiła się szerokim echem w mediach i społeczeństwie. To między innymi na jej kanwie Sąd Najwyższy powziął Uchwałę z dnia 7 maja 2021 r. sygn. akt III CZP 6/21. Sąd w swoim orzeczeniu przeciął spór, co do sposobu rozliczeń pomiędzy kredytobiorcą a Bankiem po ustaleniu nieważności umowy kredytu. Obecnie Banki coraz częściej wysuwają wobec frankowiczów swoje roszczenia, które nazywają roszczeniem o bezumowne korzystanie z kapitału. Czym jest to roszczenie? Czy bank może pozwać frankowicza o bezumowne korzystanie z kapitału? Odpowiedzi na te pytania postaram się udzielić poniżej.

Stanowisko Banków w sprawie bezumownego korzystania z kapitału

Niewątpliwie częstotliwość powoływania się przez Bank na roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z kapitału wzrosła wraz z namnażającą się ilością orzeczeń korzystnych dla frankowiczów. Banki zaczęły szukać swojego rodzaju odpowiedzi na roszczenia kredytobiorców. Jaki jest cel takiego działania? Zapewne Banki chciały uzyskać efekt mrożący i chciały zniechęcić kredytobiorców przed podejmowaniem działań sądowych. Skuteczność takich działań Banku może jednak okazać się iluzoryczna w miarę jak sądy powszechne będą zajmować stanowisko w zakresie roszczenia, którego źródłem miałoby być bezumowne korzystanie z kapitału. Banki bowiem stanęły na stanowisku, iż skoro umowa jest nieważna, a sam kredytobiorca korzystał z kapitału bez podstawy prawnej, to podmiotowi udzielającemu kredytu należy się swojego rodzaju wynagrodzenie. Jakie jest jednak jego źródło? Trudno powiedzieć. Banki nie specjalnie precyzują podstawę prawną swojego żądania.

Stanowisko Rzecznika Finansowego w sprawie roszczeń za bezumowne korzystanie z kapitału

Stanowisko w zakresie roszczenia za tzw. bezumowne korzystanie z kapitału zajął za to Rzecznik Finansowy. Stwierdził on, że nie można skutecznie pozwać frankowicza o bezumowne korzystanie z kapitału. W stanowisku z dnia 29 czerwca 2021 r., Rzecznik Finansowy powołał się na orzecznictwo sądownictwa europejskiego, które opowiada się po stronie kredytobiorców.  Podkreślenia wymaga tutaj w szczególności prewencyjny oraz odstraszający cel Dyrektywy  93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Zgodnie z jej motywem 24, a także art. 7 ust. 1, państwa członkowskie UE zostały zobowiązane, aby realizowały cel jakim jest „zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami”. Środki te mają mieć efekt odstraszający i prewencyjny. Przedsiębiorcom ma nie opłacić się stosować nieuczciwych warunków umów (wyrok TSU z dnia 27 czerwca 2000 r., Océano Grupo Editorial i Salvat Editores). Rzecznik Finansowy przyjął, że przyznanie bankom uprawnienia do żądania wynagrodzenia za korzystanie z kapitału byłoby sprzeczne z ww. celami prewencyjnymi. Zdaniem Rzecznika banki nie mogą skutecznie pozwać pozwać frankowicza o bezumowne korzystanie z kapitału.

Polskie sądy a roszczenia Banków za bezumowne korzystanie z kapitału

Podobne stanowiska zaczynają zresztą zajmować polskie sądy. Kształtujący się kierunek orzeczniczy zmierza do uznania roszczeń banku za bezpodstawne. Tytułem przykładu można tu wskazać chociażby Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 lutego 2020 roku (sygn. akt I ACa 635/19), gdzie wskazano, że: „Na gruncie przepisów polskiego prawa cywilnego nie ma przepisów przewidujących uprawnienie banku do żądania wynagrodzenia za korzystanie przez jego kontrahentów z kapit ału na podstawie nieważnej umowy kredytowej.”

Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku nie jest w tej kwestii odosobnione. Analogiczne Wyroki zapadły przed Sądem Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim – I Wydział Cywilny dnia 26 lutego 2021 r. (sygn. akt I C 489/20), czy przed Sądem Okręgowym w Warszawie – XXVIII Wydział Cywilny w dniu 3 listopada 2021 r. (sygn. akt XXVIII C 1263/21).

Uwzględnianie stanowisk banków doprowadziłoby w istocie do „reaktywacji” nieważnej umowy kredytowej stron w zakresie oprocentowania, co pozostawałoby w sprzeczności z koniecznością zaniechania stosowania nieuczciwego warunku, który skutkował taką sankcją oraz zapobieżenia uzyskania przez kredytodawcę z tego tytułu korzyści.

Kancelaria frankowa Kraków kredyt we frankach kraków

Odpowiadając na pytanie, czy bank może pozwać frankowicza za bezumowne korzystanie z kapitału należy odpowiedzieć twierdząco. Pozwać oczywiście może. Czym innym jest bowiem żądanie banku, a czym innym orzeczenie sądu. Jak wskazano wyżej, Sądy nie znajdują podstaw prawnych dla roszczenia banków. Frankowicz dysponuje więc wszelkimi środkami, aby roszczenie banku zostało oddalone przez Sąd. Niemniej jednak należy spodziewać się, iż Banki w dalszym ciągu będą przedstawiały swoje roszczenie w procesach. Jeżeli potrzebujesz pomocy w zakresie kredytu frankowego skontaktuj się z Kancelarią za pośrednictwem zakładki KONTAKT. O linii orzeczniczej sądów pisałem m.in. TUTAJ.