Na skutek zmieniającego się – coraz to bardziej przychylnego – orzecznictwa sądów, coraz więcej osób decyduje się na pozwanie Banku o ustalenie nieważności Umowy CHF. Co chwila słyszymy w telewizji i prasie o kolejnych wyrokach przychylnych dla kredytobiorców. Nie brakuje jednak także i doniesień o tym, że to Bank pozywa frankowicza do sądu o bezumowne korzystanie z kapitału CHF. O co Banki mogą pozwać frankowicza? Czy wysunięte roszczenie jest zasadne? Jak bronić się w sprawie z pozwu Banku? Na wszystkie powyższe pytania postaram się odpowiedzieć w niniejszym wpisie.

Bezumowne korzystanie z kapitału CHF – czym jest?

Po pierwsze wskazać trzeba, że linia obrony Banków coraz częściej kształtuje się w kierunku formułowania wzajemnych roszczeń wobec frankowiczów. Oznacza to, że wprawdzie negują nieważność całej umowy, ale z ostrożności procesowej wysuwają także swoje roszczenia. Takim roszczeniem jest np. roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału. Bank czasem składa warunkowe oświadczenie o potrąceniu, a czasem podnosi tzw. zarzut zatrzymania. Do roszczenia o zwrot kapitału Banki nierzadko „dorzucają” roszczenie za bezumowne korzystanie z kapitału CHF. Otóż Bank wychodzi z założenia, że mimo, iż umowa może być nieważna, to jednak należy mu się wynagrodzenie za to, że kredytobiorca frankowicz korzystał z nieswoich pieniędzy. Banki argumentują, że gdyby frankowicz chciał uzyskać środki do dysponowania, to musiałby za to zapłacić pewną kwotę pieniędzy. Na tej podstawie Banki wyliczają samodzielnie roszczenie, które określają właśnie jako wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału. O jakiej kwocie mowa? Tytułem przykładu mogę podać, iż w jednej ze spraw prowadzonych przez Kancelarię, przy kwocie kredytu na kwot 200.000 zł, Bank „naliczył” wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału CHF w kwocie około 75.000,00 zł.

Bezumowne korzystanie z kapitału CHF – jak się bronić?

Czy jednak takie roszczenie Banku ma podstawy prawne i jest zasadne? Obecnie utrwalone już orzecznictwo polskich sądów oraz Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przekreśla takie roszczenia Banków. Po pierwsze wskazywać można, że takie roszczenie stanowi obejście dla skutków przewidzianych dla nieważności Umowy. Skoro Umowa jest nieważna, to nie można z niej wywodzić skutków prawnych w postaci odsetek. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału de facto stanowi substytut odsetek. Po drugie, żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału CHF Banku jest sprzeczne z Dyrektywą nr 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Wskazuje się tutaj przede wszystkim na odstraszający i prewencyjny charakter dyrektywy. Unijna dyrektywa ma bowiem chronić konsumentów i zapobiegać stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych z konsumentami. Jeżeli więc Bank miałby możliwość otrzymania substytutu odsetek, to dyrektywa nie spełniałaby swojego celu. Po trzecie, zwraca się uwagę, że nieważność umów frankowych wynika z działań Banków. Skoro zatem to Bank wprowadził nieuczciwe klauzule umowne, to nie może teraz z tego faktu czerpać dla siebie żadnych korzyści.

W wypadku skierowania przez Bank pozwu o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału CHF konieczne jest rozwinięcie ww. myśli. Skuteczna obrona zależna jest bowiem w szczególności od argumentacji przedstawionej przez stronę.

Bezumowne korzystanie z kapitału CHF – orzeczenia

W kwestii wynagrodzenia za bezumowne wypowiedział się Rzecznik Finansowy w stanowisku z dnia 29 czerwca 2021 r., gdzie stwierdził, że:

„Rzecznik Finansowy stoi na stanowisku, że przyjęcie wykładni, w świetle której bank wobec unieważnienia umowy z powodu stosowania niedozwolonych postanowień umownych, byłby uprawniony do otrzymania wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, bez wątpienia stałoby w sprzeczności z celami prewencyjnymi oraz odstraszającymi dyrektywy 93/13. Z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z jej motywem dwudziestym czwartym wynika, że państwa członkowskie powinny czuwać nad tym, aby sądy i organy administracyjne dysponowały odpowiednimi i skutecznymi środkami w celu zapobiegania dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami. W tym zakresie należy podkreślić, charakter i znaczenie interesu, jakim jest ochrona konsumentów, którzy znajdują się na słabszej pozycji w stosunku do przedsiębiorców (zob. podobnie wyroki TSUE: z dnia 21 grudnia 2016 r., Gutiérrez Naranjo i in., C154/15, C307/15 i C308/15, EU:C:2016:980, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo oraz z dnia 31 maja 2018 r., Sziber, C483/16, EU:C:2018:367, pkt 33).”

Podobne stanowisko zajmują także Sądy powszechne. Tytułem przykładu wskazać trzeba choćby na Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku I Wydział Cywilny z dnia 20 lutego 2020 r. (sygn. akt I ACa 635/19), gdzie podkreślono, że:

„Na gruncie przepisów polskiego prawa cywilnego nie ma przepisów przewidujących uprawnienie banku do żądania wynagrodzenia za korzystanie przez jego kontrahentów z kapitału na podstawie nieważnej umowy kredytowej.”

Analogiczne rozstrzygnięcia zapadały także w innych sprawach, np.:

• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – I Wydział Cywilny z dnia 23 listopada 2021 r. I ACa 590/21,
• Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu – I Wydział Cywilny z dnia 8 lipca 2021 r. I C 86/20,
• Wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim – I Wydział Cywilny z dnia 29 grudnia 2021 r. I C 998/21.

Kancelaria frankowa Kraków kredyt we frankach Kraków

Podsumowując, stwierdzić należy, że jakkolwiek roszczenia Banków z tytułu wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału CHF wydaje się być niezasadne, tak istotne jest podjęcie skutecznej obrony wobec roszczenia Banku. Nierzadko bowiem to Bank występuje z roszczeniem przeciwko frankowiczowi. Wówczas podejmowane w sprawie czynności powinny zmierzać do wykazania i uargumentowania niezasadności roszczenia Banku w oparciu o dostępne orzeczenia oraz wiedzę. Nasza Kancelaria świadczy pomoc prawną również w takich sprawach.